Hanife KARA / Telekomünikasyon Kurumu
hkara@tk.gov.tr

Güvenlik Sertifikası
ve Mevzuat Uygulamaları

Sabit telekomünikasyon cihazlarının insan ve çevre sağlığı bakımından etkilerinin en aza indirilmesi amacıyla gerekli teknik ve idari çalışmalar yapılmış, diğer kamu kuruluşları ile koordine edilmiş ve nihayetinde "10 kHz -60 GHz Frekans Bandında Çalışan Sabit Telekomünikasyon Cihazlarından Kaynaklanan Elektromanyetik Alan Şiddeti Limit Değerlerinin Belirlenmesi, Ölçüm Yöntemleri ve Denetlenmesi Hakkındaki Yönetmelik" 12 Temmuz 2001 tarih ve 24460 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin uygulama usul ve esaslarını belirleyen Tebliğ de, 9 Eylül 2001 tarih ve 24518 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik kapsamında, 10 kHz-60 GHz frekans bandında çalışan ve aralarında GSM Baz istasyonları, Radyo/TV vericileri de dahil, her türlü sabit tele-komünikasyon cihaz ve sistemlerinin kurulması ve işletilmesi sürecinde uygulanmak üzere bazı yenilik ve özellikler getirilmiştir.

Limit değerler
Elektromanyetik kirliliğin insan yaşamındaki etkilerinin en aza indirilmesi için; limit değerler belirlenirken, Uluslararası İyonlaştırmayan Radyasyondan Korunma Komisyonu (ICNIRP) limitleri dikkate alınmıştır. (ICNIRP limitleri; 900 MHz için 41 V/m, 1800 MHz için 58 V/m'dir). Bu değerler, ABD ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler dahil 42 ülke tarafından kabul edilmiş değerlerdir. Ülkemizde ise, cihaz başına kabul edilen limit değerler standart değerin yaklaşık 1/4'üne karşılık GSM 900 için 10 V/m ve GSM 1800 için 14 V/m olarak kabul edilmiş ve böylelikle 16 kat daha güvenli koruma sağlanmıştır. Tıbbi cihazların karıştırmaya maruz kalmaması bakımından limit değerlerin; sağlık kuruluşları civarında daha da düşük düzeyde uygulanması hükmü getirilmiştir.

Güvenlik Mesafesi Tanımı ve Güvenlik Sertifikası
Yönetmeliğin limit değerleri ve Güvenlik Mesafesi hesabı kullanılmak suretiyle, sabit telekomünikasyon cihaz ve sistemlerinin civarında insanların emniyet ve güvenle sürekli bulunabilecekleri güvenli alanlar belirlenebilmektedir. Kurumumuzca bir sabit telekomünikasyon cihaz veya sistemi kurma izni, ancak insanların yaşadığı mekanların güvenli alanda bulunabilmesi halinde verilmektedir. Baz istasyonlarının teknik özelliği gereği hücresel yapıda kurulması gerektiğinden, meskun mahal dışına kaldırılması mümkün olmamaktadır.
Bir sabit telekomünikasyon cihaz ve sistemine kurma izni öncesi Kurumumuzca Güvenlik Sertifikası düzenlenerek güvenli alan belgelendirilmektedir. Daha sonra istasyonun kurularak hizmete verilmesi aşamasında Kurumumuzca yapılacak teknik ölçüm ve kontrollerin, Yönetmelik hükümleri açısından belirtilen güvenli alan içinde uygun bulunması halinde Güvenlik Sertifikası onaylanmaktadır.
Güvenlik Sertifikası'nın istasyonda vatandaşlarımızın kolayca görebileceği bir konuma asılması ve bu suretle istasyon etrafındaki güvenli bölgenin herkes tarafından bilinmesi mümkün olmaktadır.
Ayrıca Kurumumuzca Güvenlik Sertifikaları çerçevesinde sabit telekomünikasyon cihaz ve sistemlerinin sürekli denetimi yapılarak, zaman içinde ortaya çıkması muhtemel olumsuzlukların da önü alınabilecektir.
Sabit telekomünikasyon cihaz ve sistemlerinin kurulacağı yerlerin belirlenmesi aşamasında çevre kriterlerinin de sağlanması bakımından, Kurumumuzun teknik düzenlemelerine ilaveten illerdeki İl Mahalli Çevre Kurulları'nın yer seçimi ile ilgili görüşü de alınmaktadır.

Halihazırda Kurulu ve İşletilen Cihaz ve Sistemlerin Durumu
Yönetmelik hükümleri halihazırda kurulu ve işletilmekte olan sabit telekomünikasyon cihaz ve sistemleri için de geçerlidir. Bu amaçla Tebliğ Değişikliği ile bunların tamamının 01.07.2002 tarihine işletmecileri/işleticileri tarafından yönetmelik hükümlerini sağlayacak hale getirilmesi ve Kurumumuza bildirilmesi gerekmektedir. Halihazırda kurulu ve işletilmekte olan sabit telekomünikasyon cihaz ve sistemleri de Güvenlik Sertifikası düzenlenmesi, onaylanması ve denetimlerine aynen tabidir.

Ölçümler
Güvenlik Sertifikası ile ilgili ölçüm ve kontroller Kurumumuzca gerçekleştirilmektedir. Ancak özel ve tüzel kişi ya da kuruluşlara da Yönetmelik kapsamındaki limit değerlere uyulup uyulamadığının tespitini yapacak ölçümler için "Ölçüm Yetki Belgesi" verilmektedir. Ölçüm Yetki Belgesi verilen kuruluşların listesi, internet Web sayfamızda www.tk.gov.tr sayfasında "Kurum Hakkında" alt bölümünde "Belgelendirme" kısmında yer almaktadır. Yönet-melik gerekleri arasında Güvenlik Sertifikası uygulaması, ölçüm ve kontrol ile denetimlerin Kurumumuzca yapılması yanında; yine de ölçüm yaptırmak isteyen vatandaşlarımızın doğrudan Kurumu-muza veya yetki verilen kişi ya da kuruluşlara müracaat etmeleri ve ücreti mukabilinde bu ölçümleri yaptırmaları mümkün olmaktadır.

Müeyyideler
Ölçümlerde limit değerleri aştığı tespit edilen cihazın işlet-mecisi/işleticisine para cezası uygulanarak 5 gün içinde cihazını limit değerlerine getirmesi gerekmektedir. Bu sürenin sonundaki ölçümde, limit değerlerinin yine de sağlanamadığı tespit edildiğinde ise uygun değerler sağlanıncaya kadar cihazlar faaliyetten men edilmektedir. Ortamın limit değerlerinin aşılması halinde ise süre verilmeksizin limit aşımına neden olan sabit telekomünikasyon cihazının faaliyeti durdurulmaktadır.
Yönetmelik Tebliği Değişikliği Gerekçeleri ve Yapılan Değişiklikler
Uygulamalarda meydana gelen aksaklıkları gidermek amacıyla, aşağıda belirtildiği üzere; Yönetmeliğin bazı maddeleri değiştirilerek, 15.02.2002 tarih ve 24672 sayılı Resmi Gazete'de Yönetmelik Değişikliği; Tebliğin bazı maddeleri değiştirilerek, 08.02.2002 tarih ve 24665 sayılı Resmi Gazete'de Tebliğ Değişikliği yayımlanmıştır:
Buna göre:
* Tüm sabit telekomünikasyon cihazlarının teknik özellikleri (çıkış güçleri, kullanım süreleri vb.) göz önünde bulundurulduğunda, çıkış gücü düşük olan cihazların ortamda oluşturacağı Elektrik Alan Şiddeti değerlerinin çok küçük olması, güvenlik mesafesinin ihmal edilebilecek kadar kısa olmasını sağlaması nedeniyle sabit telekomünikasyon cihazlarından hücresel mobil sistemlerin verici, verici/alıcı cihazları ve bir mahalde telekomünikasyon hizmetini geçici bir süre sunmak için kullanılan mobil verici, verici/alıcı cihazları hariç çıkış gücü Kurum tarafından sistem kurma izninde 5 Watt ve 5 Watt'ın altında olan sabit telekomünikasyon cihazları kapsam dışı bırakılmıştır.
* Türkiye genelinde yaygın sabit telekomünikasyon cihazlarına sahip, özellikle kamu kuruluşlar-ının (örneğin Orman Bakanlığı'nın 35.000 adet cihaz) ve GSM Operatörlerinin verilen sürede istenen tüm bilgi ve belgelerle müracaatlarının ancak %5'ini tamamlayabilmeleri ve Özel Radyo TV vericilerine ilişkin sabit telekomünikasyon cihazlarına verilecek olan Güvenlik Sertifikası'na ilişkin bilgi ve belgelerin RTÜK aracılığıyla temin edilememesi nedeniyle 01.01.2002 tarihine çok kısa bir süre kala, konu bilgi ve belgelerin Kurumumuz tarafından istenmesine karar verilmesi, Kamu Kuruluşlarının bu hizmet için ayrılan ödeneklerinin olmaması ve uygulamalarda esas alınacak teknik konuların farklı yorumlanması nedenleriyle, kamu yararı gözetilerek süre 01.07.2002 tarihine kadar uzatılmıştır.
* Elektronik ortamda anten paterninin temin edilememesi nedeniyle, elektronik ortamda anten paterni istenmemektedir.
* Yönetmelik Ek-B'de yer alan 'Sabit Telekomünikasyon Cihaz Bilgileri' Formu; müracaat değerlendirme bilgilerini de kapsayacak şekilde güncelleştirilmiştir.
* 2813 sayılı Kanunun 28 inci maddesi gereği; Ruhsata tabi olup, ücrete tabi olmayan Kamu Kurum ve Kuruluşları da Yönetmelik uygulamaları kapsamındadır. Ancak Güvenlik Sertifikası ücreti ve Kurum tarafından yapılacak denetimlerden ücret alınmamakta, Yönetmeliğe uyulmaması halinde Yönetmeliğin ilgili hükümleri gereği para cezası hariç diğer hükümler uygulanmaktadır.
* Temel eğitim kuruluşlarının (okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim) bahçe sınırları içerisinde kurulu olan sabit telekomünikasyon cihazlarının 15.05.2002 tarihine kadar sökülmesi sağlanmıştır.

Sonuç
Haberleşme hak ve özgürlüğünün kullanılmasında en önemli araç haline gelen telli ve telsiz her türlü iletişim cihaz ve sistemleri için Devlet adına düzenleme görevini yürütmekte olan Telekomünikasyon Kurumu tarafından; tüketici, işletmeci/işletici ve devlet arasında adil, rekabetçi, kaliteli ve güvenli bir mevzuat geliştirilmesi gayretinin bir sonucu olan bu yönetmelik ile toplumun beklentilerinin karşılanabildiği, Güvenlik Sertifikası uygulamasının da kamuoyunun endişelerini bertaraf etmeye yeterli ve etkin bir yöntem olduğu değerlen-dirilmektedir. Daha fazla bilgi, doküman, ölçüm yetkisi verilenler ve ölçüm yaptırma müracaatı hususunda doğrudan Kurumumuz Merkezine veya Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin, Diyarbakır, Erzurum ve Samsun illerinde bulunan Bölge Müdürlüklerimize başvurulabilir. Ayrıca Kurumumuzun www.tk.gov.tr adresindeki internet WEB Sitesi'nden gerekli bilgiler temin edilebilir.