İstanbul'da Mart ayında yapılan Dünya Telekomünikasyon Kalkınma Konferansı'nın ana temasını sayısal uçurum (digital divide) oluştururken konferansın ardından yayınlanan deklarasyonun ana eksenini de bu konu oluşturdu. Dijital teknolojilere ise her geçen gün yenisi ekleniyor. Bir anlamda uygarlığımızı dijital bir gelecek bekliyor. Bu anlamda İstanbul'da gerçekleştirilen Dünya Telekomünikasyon Kalkınma Konferansı çerçevesinde ele alınan konular büyük önem taşıyor.
Telekomünikasyon hizmetlerinden yararlanamayan pek çok ülke var. Bu ülkelerin de gelişen teknolojiler doğrultusunda dijital dünyaya ayak uydurması, global köy olarak tanımlanan dünyamız açısından büyük önem taşımakta. Ayrıca son yıllardaki globalleşme etkinliklerinin bütün ülkelerin bireyleri tarafından anlaşılması ve bu ülkelerin global dünyada yerlerini almaları açısından dijital alemde kendilerini ifade etmeleri de gelecek açısından önemli bir yer tutmakta. Tüm bunların dile getirildiği konferans sonucunda yayımlanan deklarasyon ise bu çerçevede yaşanan sorunların çözümü için atılmış olan önemli bir adım.
Dünya üzerinde hala yaşanan sayısal uçurumun ortadan kaldırılması için alınacak önlemler ve alınan bu önlemlerin hızlı bir şekilde hayata geçirilmesi büyük önem taşımakta. ?u anda dünya üzerinde telefon kullanmayan, hiç alo dememiş milyonlarca insan bulunmakta. Sayısal ortamda fırsat eşitliği yaratılamazsa, dijital dünya üzerine geliştirilen bütün politika ve stratejiler sonuçsuz kalacaktır. Bu nedenle bilgi toplumu kavramının dünya üzerindeki
bütün
ülkelerde iyice anlaşılması ve uygulamaya geçirilmesi şart. İstanbul'da düzenlenen
konferans, sayısal uçurumun ortadan kaldırılmasının yan sıra az gelişmiş ve
kalkınmakta olan ülkelerin telekomünikasyon hizmetlerinden daha etkin ve hızlı
yararlanabilmesi açısından sorunların tartışılıp, çözüm önerilerinin ortaya
konulduğu bir konferans olmuştur. Konferans sonunda yayınlanan ve aşağıda tam
metni bulunan deklarasyon ise bu anlamda ciddi mesajlar içeriyor. İstanbul'da düzenlenen Dünya Kalkınma Konferansı sonunda aşağıdaki hususlar deklare edilmiştir:
a) "Sayısal uçurumun" daraltılması ve evrensel erişimin sağlanması hususunda telekomünikasyon sektöründe hedeflenen başarıların 1998 yılında gerçekleştirilen İkinci Dünya Telekomünikasyon Kalkınma Konferansı'ndan beri üstesinden gelinmektedir. Buenos Aires ve Valletta Eylem Planları'nın yürütülmeleri çok başarılı olmuştur; dolayısıyla tüm ilgili tarafların hep birlikte göstermiş oldukları gayrete teşekkürler. Ülkelerin göstermiş oldukları üstün gayretlerin ve bunun yanı sıra onların kamu, özel ve hükümetler arası kuruluşlarını da içeren kalkınma ortaklarının katalitik verilerinin bu başarının anahtarını teşkil etmesi dikkate değerdir. ITU-D çalışma grupları da telekomünikasyon topluluğunun düzenlenmesinde yer alan bilgi içeriğine yönelik önemli katkılarda bulunmuşlardır.
Geçmişte elde edilen bu başarı, tüm ilgili tarafların 2003-2007 yıllarını kapsayan gelecek dönemde de bu gayetlerini sürdürmeleri hususunda teşvik edici olmuştur. Bu teşvikler İstanbul Eylem Planı'nın başarısı için anahtar bir faktör olacaklardır.
b) "Sayısal uçurumun" azaltılması gerekmektedir ve bu durum ülkelere, sadece uçurumu daraltmaları için değil, kapsayıcı bir kalkınmanın hızlandırılmasında yeni hizmet ve uygulamalardan maksimum yararı elde etmelerine imkan verecek şartları yaratmaları için de fırsatları beraberinde getirmektedir.
c) Yeni teknolojiler telekomünikasyonun büyümesinde çok önemli etkenlerdir ve yalnız gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasındaki değil, aynı zamanda kentler ile kırsal alanlar arasındaki ve dahi ülke dahilinde tam hizmet alan bölgeler ile hiç hizmet almayan bölgeler arasındaki uçurumu da kapatma potansiyeline sahiptirler.
Kırsal hizmetin sağlanmasına sebep olacak bir ortamın ve girişimci yaklaşımların zuhur etmesi ve maliyet etkinliğine sahip teknolojiler, telekomünikasyon hizmetlerinin kırsal ve uzak bölgelerde hızla yayılması için bir fırsat sağlayabilirler.
Küresel bilgi altyapısı (GII) ve küresel bilgi toplumu (GIS) gelişmektedir ve başta gelişmekte olan ve en az gelişmiş ülkeler olmak üzere tüm milletlerin ihtiyaçlarına cevap verebilmelidirler.
Kalite artışının ve daha yüksek yaşam standartının sağlanması için, modern teknolojiler tarafından sunulmakta olan fırsatlar, sürdürülebilir bir kalkınmanın araştırma, geliştirme ve yenilikçi teknolojik uygulamalar vasıtasıyla teşvik edilmesi amacını güdecek şekilde tam olarak kullanıl-malıdırlar.
d) Telekomünikasyon siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmanın temel unsurudur. Küresel toplumu ve ekonomiyi besler ve yaşamlarımızı hızla değiştirmektedir ve insanlar arasındaki anlayışın daha iyi olmasını sağlamaktadır. Ayrıca, yoksulluğun giderilmesinde, çevresel korumada ve doğal ve diğer felaketlerin azaltılmalarında önemli bir rol oynamaktadır. İlgili tarafların tamamı, bu faydaların tüm insanlara uzanmaları hususunda katkıda bulunmak zorundadırlar.
e) Telekomünikasyonun, hesap-lama ve bilgi ve multimedya uygulamalarının yakınsamaları sektör için yeni ufuklar açmaktadır ve sosyal, kültürel ve ekonomik kalkınma için çok yararlı olan e-öğrenim, e-sağlık, e-devlet, e-ticaret, çevresel koruma, savaş sonrası yeniden yapılanma ve diğer birçok uygulama için fırsatlar sağlamaktadır.
ICT'lere evrensel erişim geniş çapta ekonomik refaha çözüm yolu olarak görülmektedir. Telekomünikasyon ve bilgi hizmetleri etkileşim ve ilime, daha büyük ekonomik harekete katkıda bulunmaya, daha yüksek üretkenliğe ve sonunda genel refaha izin verir. ICT'lere toplumsal erişim birçok gelişmekte olan ülkede evrensel erişimin kazanılması için en uygun yol olarak görülmektedir.
f) Daha büyük özel sektör katılım ve rekabetine götüren sektör reformları, telekomünikasyonun gelişimine şekil veren güçlerdir. Bilgi toplumunun ve yeni alışveriş ortamının bu iddialı nitelikleri siyaset yapanlar, düzenleyiciler ve operatörler üzerinde gelişmekte olan ICT ortamının yönetilmesinde gerekli becerileri kazanmaları hususunda daha büyük baskı oluşturmaktadır.
g) Hükümetler, telekomünikasyonun kalkınmasında anahtar rolü oynamaktadırlar ve herkes için olan temel komünikasyon hizmetlerine makul ve karşılanabilir bir erişimin arttırılmasına imkan tanıyıcı ortamı kurmaları hususunda mecbur tutulmuşlardır.
Böyle bir ortam, bir yandan network bütünlüğünü korurken ve kullanıcıların, operatörlerin ve yatırımcıların haklarını garanti ederken diğer yandan da istikrarlı ve şeffaf bir yapı oluşturmalı ve dürüst rekabeti arttırmalıdır. Telekomünikasyonun kalkınması için uygulanacak olan siyaset ve stratejiler ortak bir altyapı platformunu kullanan çoklu hizmetlere yönelik trendi de yansıtmalıdır.
h) ITU ve ITU-D, uygulamaların ve hizmetlerin uygulanmalarında ve gelişmelerinde ihtiyaç olunan düzgün bir çevrenin ITU'nun ve ITU'ların rolünün ve misyonlarının anlaşılmalarının temin edilerek yaratılması için gerekli olan komünikasyon kanallarının diğer uluslararası, bölgesel ve alt bölgesel organizasyonlarla ve ICT'lerin ve hizmetlerin gelişimi ile ilgili faaliyetlerle iştigal eden diğer varlıklarla etkin bir koordinasyon temin edilerek güçlendiril-melerinde, oynayacakları özel rollere sahiptirler.
i) BDT, özel sektörün ITU-D'nin faaliyetlerine katılımının arttırıl-masında ve zenginleştirilmesinde halihazırda mevcut olan büyümeyi desteklemelidir ve hükümetler ve özel teşebbüsler arasında ve gelişmiş ülkelerin özel teşebbüsleri ile gelişmekte olan ülkelerin özel teşebbüsleri arasında ortaklıkların oluşturulmasını koordine ve teshil etmeye devam etmelidir.
j) Küresel, bölgesel ve ulusal finans ve yatırım kuruluşları özellikle gelişmekte olan ülkelerde telekomünikasyonun büyümesine öncelik vermeleri hususunda mecbur tutulmuşlardır. ITU söz konusu finans kuruluşları ile güçlü ilişkiler kurmanın yollarını aramalı ve bu konuda gayret göstermelidir.
k) WTDC-02, tüm ITU Üye Ülkelerin ve Sektör Üyeleri'nin dikkatini önümüzdeki 2003 (İsviçre-Cenevre) ve 2005 (Tunus-Tunus kenti) Bilgi Toplumu konulu Dünya Zirvesi için hazırlanmaya çekmiştir. Böylece, Eylem Planı Zirve'nin hazırlanmasında önemli bir veri olacaktır.
l) ITU-D Gençlik Forumları'nı desteklemeye ve gençliğin ICT içindeki ilgi ve yeteneklerini arttırmaya devam etmelidir.
m) İstanbul Eylem Planı'nın bir parçası olan ve aşağıda özetlenen programlar, belirli konular üzerindeki bilinci ve eylemi teşvik etme ruhuyla geliştirilmişlerdir ve ITU-D'nin önderliğinde ve koordinasyonunda yerine getirilmişlerdir ve "sayısal uçurumun" daraltılmasında önemli ve ilgili vasıtalar haline gelmiştir.
- Düzenleyici Reform: Bilgi ve komünikasyon teknolojileri (ICT) ve yayıncılığı da içeren telekomünikasyonun sürdürülebilen gelişimini, erişimini ve kullanımını hedefleyen politikaların, mevzuatın ve yönetmeliğin geliştirilmeleri ve yerine getirilmeleri.
- Teknolojiler ve telekomünikasyon / ICT şebeke gelişimi: telekomünikasyon/bilgi ve komünikasyon teknolojisi (ICT) şebekelerinin geliştirilmelerinde uygun yeni teknoloji kullanımlarının maksimum seviyeye getirilmesi.
- e-stratejiler ve e-hizmetler/uygulamaları: Telekomünikasyonların ve ICT'lerin gelişiminde sürekliliğin ve karşılanabilirliğin teminini sağlayacak güvenli maliyet etkinliğine sahip ve sosyoekonomik açıdan yararlı olan katma değerli ICT hizmetlerinin erişimlerinin ve kullanımlarının zenginleştirilmesi için ICT'lerin ve telekomünikasyon şebekelerinin kullanımı ve geniş çaplı hizmet dağıtımı için Internet Protokolü'nü (IP), kırsal alanların ve hizmet görmeyen toplumların ihtiyaçlarını ve şartlarını, çok amaçlı toplum tele-merkezlerinin (MCT) potansiyelini de dikkate alarak sosyal uçurumun azaltılmasına, hayat kalitesinin arttırılmasına, daha iyi yönetime, sağlık hizmetlerine daha iyi erişime, uzaktan eğitime ve evrensel erişime yönelik katkıları için ICT potansiyellerinin işler hale getirilmeleri.
- Maliyetleri ve tarifeleri de içeren ekonomi ve finans: Yenilikçi ve sürdürülebilir hizmetlere adil ve karşılanabilir bir erişimin teşvik edilmesi maksadıyla maliyete yönelik fiyatlandırmayı da içeren ekonomik duruma uygun finans politikaları ve stratejilerinin geliştirilmeleri ve uygulanmaları.
- İnsan kapasitesinin yapılandırılması: Halihazırdaki telekomünikasyon ve ICT ortamına engelsiz intikalin kolaylaştırılması amacıyla insan kapasitesinin ve kurumsal ve örgütsel kapasitenin insan kaynakları yönetimi ve gelişimi faaliyetleri vasıtasıyla güçlendirilmesi.
ITU İstanbul Eylem Planı'nda yansıtılmış olan başlıca WTDC-02 müzakerelerinin sonucu olarak; tüm insanlığın ve özellikle az gelişmiş ülkelerin bilgi ve telekomünikasyonteknolojileri hizmetlerinden ve uygulamalarından kuvvetli bir şekilde faydalanmaları ve bugünün "sayısal uçurumunu" gerçek "SAYISAL FIRSATA" dönüştürmeleri beklenmektedir.