|
2.
FREKANS TAHSİS İŞLEMLERİ
2.1
GENEL FREKANS TAHSİS KRİTERLERİ
Elektromanyetik
dalgalar kullanılarak yapılan
haberleşme ve data iletişimi
için frekans planlamasının yapılması
gerekmektedir.
Söz
konusu frekans spektrumunun değişik
hizmetlerde, değişik amaçlar
için kullanım kriterleri; üyesi
bulunduğumuz ITU (Uluslararası
Telekomünikasyon Birliği)
tarafından belirlenen Telsiz
Tüzüğü ile CEPT (Avrupa Posta
ve Telekomünikasyon Birliği)
karar ve tavsiye kararları
çerçevesinde Milli Frekans
Planı yapılarak uygulanmaktadır.
Ayrıca
Uluslararası ICAO ve IMO gibi
ilgili kuruluşların ITU
nezdinde koordineli çalışmaları
sonucu oluşturulan esaslar da
dikkate alınmaktadır.
Yukarıda
bahsedilen kuruluşlar, her hizmet
dalında özel çalışma grupları
kurarak, farklı sistemlerin
birbirlerini etkilemeden çalışabileceği
şekilde EMC ve propagasyon
hesapları oluşturmaktadırlar.
Belirtilen
uluslararası kuruluşlar hazırladıkları
planlamalarda frekansların
verimli kullanılmasını sağlamayı
amaçlarlar.
Planlanmış
olan frekans bandlarının
uygulanmasında dikkate alınması
gereken hususlar aşağıda ana başlıklar
ile belirtilmektedir.
2.1.1
Uluslararası sınır bölgeleri:
Ülkeler,
komşu ülke sınırlarında
kullanacakları sistemlerinin,
birbirleri ile enterferanslarını
önlemek veya minimum düzeye
indirmek maksadıyla gerekli
incelemeleri yapar ve sisteme bazı
sınırlamalar dahilinde izin
verir. Bunun için sınır
bölgesi kriterleri uygulanır.
Ayrıca, ITU ve CEPT’in
belirlediği koordinasyon
kriterlerinin yanı sıra
gerekmesi halinde komşu ülkeler
arasında özel koordinasyon
metodları karşılıklı olarak
belirlenir.
Sınır
bölgelerindeki tahsislerde coğrafi
durumlar göz önüne alınmalıdır
( sınırdaki sıra dağlar,
denizler, göller, ormanlık
alanlar ve çöl toprakları,
vb.). Bu durumlar göz
önüne alınarak kullanılacak
sistemlerin frekans planlaması ve
uygulamaları yapılır.
2.1.2
Frekans Bloklarının Kullanımı:
Sistemlerin
ihtiyaçlarına göre,
VHF/UHF sistemlerinde üç tür
frekans tahsisi yapılmaktadır:
Simpleks
Frekans Tahsisi:
Telsiz
cihazının hem alıcısına hem
de vericisine aynı frekansın
tahsis edilmesidir. Burada sistem
"Bas Konuş- Bırak Dinle"
prensibi ile çalışır.
İki
Frekanslı Simpleks (Yarı Dubleks)
Tahsisi:
Cihaza alma frekansı ile
gönderme frekansı farklı olarak
tahsis edilir. Gerektiğinde
kaplama alanının ihtiyacından
dolayı aktarıcı (ROLE) kullanılabilir.
Çalışma prensibi "Bas Konuş
-Bırak Dinle" dir.
Dubleks
Tahsis:
Cihaza alma ve gönderme işlemi
aynı anda olacak şekilde frekans
tahsis edilir. Çalışma
prensibinde “Bas Konuş”a
ihtiyaç yoktur.
Çift
frekanslı yarı dubleks sistem
frekanslarında ;
·
VHF
için Role Alma (Receiver-Rx) ile
Role Gönderme (Transmitter-Tx)
frekans ayrımı minumum 500 kHz
olmalıdır.
·
UHF
için Role Alma (Receiver-Rx) ile
Role Gönderme (Transmitter-Tx)
frekans ayrımı minumum 5 MHz
olmalıdır.
Yukarıda
belirtilen ayrımlar; seçilen
bandın durumu ve kullanılan role
dubleks (Tx/Rx) ayrımına ( 10
MHz'e kadar değişmektedir) göre
değişebilir.
Her
alma ve gönderme frekansları,
belirlenmiş olan alma ve
gönderme blokları içinden
seçilmelidir.
2.1.3
Kanal Band Genişliği:
Kanal
Band Genişlikleri gelişen
teknolojilere bağlıdır. Band
genişlikleri, artan frekans
ihtiyaçları ve iletilecek
verinin çeşidine göre farklılık
göstermektedir.
Günümüzde ses iletimi için
yaygın olarak 12.5 kHz band
genişliği kullanılmakta olup,
bu genişlik yeni nesil
telsizlerde 6.25 kHz 'e kadar inmiştir.
Ancak
Kurumumuz tarafından planlanmış
olan bazı frekans bandlarında
daha önceki uygulamalardan
dolayı halen 25 kHz’lik band
genişliklerinde frekans
tahsisleri yapılmaktadır.
Mevcut
olan planlamalarda, genellikle VHF
frekans bandlarındaki sistemler
25 kHz band ayrımlıdır. UHF
bandındaki sistemler ise 12.5 kHz
band ayrımlı olarak tahsis
edilmektedir.
2.1.4
Tahsis Edilen Kanalların Tekrar
Kullanımı:
Tahsis
edilecek olan frekansların
efektif olarak kullanılması
için; aynı bölgede aynı
frekansın farklı ton kodu ile
tahsis edilmesi gerekmektedir.
Bunun için, mevcut tahsisli
frekansların kaplama alanları çıkarılarak,
frekansların tekrar kullanımı
sağlanır.
Bu
amaçla kullanılacak olan SMS (Spektrum
Mühendisliği Sistemi ) programı
kaplama alanını en uygun şekilde
verir.
Kaplama
alanlarının hesaplanmasında
en önemli faktörler, vericilerin
coğrafi koordinat bilgileri,
efektif anten yükseklikleri,
verici çıkış güçleri
ve band genişliği gibi
bilgilerin doğruluğudur.
2.1.5
Kanalların Paylaşımlı Olarak
Kullanılması:
Artan
ihtiyaçlara karşın frekans bandının
sınırlı olması nedeniyle
frekansların etkin ve verimli
olarak kullanılması için bazı
bölgelerde frekanslar paylaşımlı
olarak kullandırılır.
2.1.6
Kanalların Kullanım Yoğunluğu:
Kara
mobil telsiz sistemlerine tahsis
edilecek olan frekansların paylaşımlı
olarak kullanımının gerekmesi
halinde, frekansların kullanım
yoğunluğunun bilinmesi
gerekmektedir. Bu durumun tespiti,
MDS(Monitör Destek Sistemi)
programı ile mümkün olmaktadır.
2.1.7
Antenin Yayın Gücü:
Frekans
tahsislerindeki faktörlerden biri
de verici cihazların anteninden
yayılan güç sınırlarıdır
.Bu güç sınırlarını
etkileyen faktörler; cihaz
çıkış gücü, anten kazancı,
anten boyu ve anten
tipi olarak sıralanabilir.
Genellikle
kara mobil sistemlerinde uygulanan
güç değerleri ;
Role
için: 2-5-10-15 -20 ve 25 Watt,
Sabit
/Araç için: 2-5-10-15-20 ve 25
Watt,
El
için: 2-4-5 Watt olarak
uygulanmaktadır.
2.1.8
Anten Yüksekliği:
Tahsis
edilecek olan frekansın
tespitinde güç değerleri kadar
antenin yerden yüksekliği de
önem teşkil etmektedir. Yapılacak
planlamalarda, alan kaplamalarında
önemli faktör teşkil eden bu değere
tahsisin verimliliği için
gerekli sınırlamalar da
konulabilir.
2.1.9
Frekans Bandı:
Kara
mobil telsiz sistemleri için
ülkemizde 146-174 MHz, 380-400
MHz ile 400-470 MHz frekans
bandları planlanmıştır. Buna
göre ülke genelinde sektörler
göz önüne alınarak, yoğunlukla
sivil kullanıcılar (Kamu-Özel)
ve bazı Askeri sistemler de dahil
olmak üzere gerekli band
planlamaları yapılmış
bulunmaktadır.
Belirlenen
bandlar içinden kanal planlamaları;
gerekli band genişlikleri
(12.5/25 kHz) dikkate alınarak
yapılmış olup,
uygulamalar sürdürülmektedir.
2.1.10
Modülasyon :
Ülkemizde
mobil telsiz sistemlerinde AM-Genlik
Modülasyonu ile FM-Frekans
Modülasyonu teknikleri
uygulanmaktadır. Kara
sistemlerinde genellikle FM
modülasyonu, hava sistemlerinde
ise AM Modülasyonu kullanılmaktadır.
2.1.11.
Frekans Bandlarının Özellikleri
:
HF
(3-30 MHz) bandının Özellikleri:
Bu banddaki haberleşme,
atmosferin temel özelliklerinden
olan iyonlaşma özelliğinden
yararlanılarak sağlanır.
Atmosferin iyonosfer katmanından
(gök dalgaları) elektromanyetik
dalgaların kırınım özelliği
bize haberleşme mesafesini verir.
Buna göre atmosferi etkileyen
Gece–Gündüz iyonlaşmaları,
mevsim farkları, güneşteki
patlama gibi olayların etkisinden
dolayı bu bandlar da haberleşme
frekanslarında değişikliklere
sebep olur. Bu nedenle belirtilen
faktörler dikkate alınarak
analizler yapılması sonucunda
frekans tahsisi yapılır.
VHF
Bandının (30-300 MHz)
Özellikleri:
Yüksek frekanslarda atmosferde kırınım
olmadığından vericinin
anteninin yer dalgası bileşeni
ile haberleşme sağlanır. Bu
nedenle temel prensip, sistemdeki
antenlerin birbirini görmesidir.
VHF bandı genellikle arazi
kesimlerinde ve simpleks 3-5
Km, roleli 50-100 Km’ye kadar
olan haberleşmelerde tercih
edilir.
UHF
Bandının (300-3000 MHz)
özellikleri: UHF
bandında da VHF bandında olduğu
gibi yer dalgası haberleşmesi
prensibi esastır. UHF’nin daha
yüksek olmasından dolayı
dalgaların çevredeki yapılardan
kırınımı kolaydır. Bu nedenle
uzak mesafeler için dalga zayıf
kalır. Bu nedenle UHF bandı
haberleşmesi şehir içlerinde,
kapalı alanlarda çok uygundur.
Konuşma menzili VHF bandına
göre daha kısadır.
SHF
Bandının (3000- MHz ve üstü)
özellikleri: SHF’nin
daha yüksek olmasından dolayı
dalgaların çevredeki yapılardan
kırınımı kolaydır .Bu nedenle
uzak mesafeler için dalga zayıf
kalır. SHF frekans bandı
noktadan noktaya haberleşme
maksadıyla Radyolink haberleşmesinde
bu band kullanılır.
2.2
İLAVE FREKANS TAHSİSİ
Telsiz sistemi kurup kullananlar
tarafından, tahsis edilen
frekansların haberleşme trafiğine
yeterli gelmediği, birden fazla
çalışma grupları tarafından
sistemin kullanılması, simpleks
frekans ile faaliyet alanının
kapsanamaması vb.
nedenlerle ilave simpleks veya
role frekansı tahsisi talep
edilmesi durumunda, yapılacak değerlendirmeden
sonra;
·
Mevcut
frekansların yeterli olacağı değerlendiriliyor
ise, aynı simpleks kanal frekansı
için ilave ton frekansı tahsisi
yapılır.
·
Haberleşme
trafiğinin yoğun olduğu değerlendiriliyor
ise ilave simpleks frekans tahsisi
yapılır
işlemleri
yapılır. |
