Spiker : Sevgili seyirciler isteğiniz dışında telefonunuzun 900’lü ve şehirlerarasıyla milletlerarası hatlara açılmayacağını, istemediğiniz kısa mesajları engelleyebileceğinizi, uydu decoderlerinde şirketin yaptığı değişikliklerin sizin onayınız olmadan yapıldığı takdirde sizden ücret alamayacağını ve 2007’den itibaren görüntülü cep telefonları ile konuşabileceğimizi, cep telefonunuzu 13 Aralık’a kadar kayıt yaptırmadığınızda bir daha kullanamayacağınızı biliyor musunuz? İşte şimdi Telekomünikasyon Kurumu’nun bu konularda yaptığı düzenlemeleri konuşacağız konuğumuz Telekomünikasyon Kurulu Üyesi sayın  Hüseyin Edis. Hoşgeldiniz efendim.

Hüseyin Edis :  Hoşbulduk efendim.

Spiker : Bu konularda konuşacağız sizinle ama güzel bir haber az önce söyledim 2007 yılında uzun bir süre var önümüzde ama 2007 yılında görüntülü cep telefonuyla konuşulabilecek ülkemizde. Bunun için galiba ön hazırlıklar çalışmalar tamamlandı. Nasıl olacak? Biraz insana hayal gibi geliyor ama artık teknoloji öyle hızlı ilerliyor ki  bunu da sağlamak mümkün olacak anladığımız kadarıyla. Nasıl olacak efendim önce bunu anlatalım mı seyircilerimize.

Hüseyin Edis :  Öncelikle bizi buraya davet edip, bilgilendirme fırsatı verdiğiniz için TRT camiasına Kurumum adına teşekkür ediyorum. Bildiğiniz gibi teknik adı UMTS olan görüntülü telefon hizmetlerinin Türkiye’de verilmesi anlamında biz 2005 yılında bir çalışma başlattık. Bu çerçevede uluslararası uygulamaların nasıl yapıldığı konusunda ilgili otoritelerle görüşmelerimiz devam ediyor. Bunun birinci problemi frekansların düzenlenmesiydi. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) tarafından bunun hangi frekanslarda yapılacağı zaten belirlenmiş ve ülkemizde yine Avrupa Posta ve Telekomünikasyon Komitesi (CEPT) kararları da var ve bizim kendi iç düzenlemelerimizi de dikkate alarak öncelikle bu frekansları belirledik yeni nesil teknoloji dediğimiz bu teknolojilerde. Daha çok genişbant hizmeti daha çok veriyi daha kısa sürede aktarmayı hedefleyen bu sistemde, biz görüntülü telefon için 2006 yılında ön çalışmaları tamamlamayı eğer bitirebilirsek 2006 yılında da bunun ihalesini yapmayı hedefliyoruz.  Bu husus kıt kaynak dediğimiz frekanslar grubuna girmesi nedeniyle, normal şartlarda bunu ihale ederek şirketlere vereceğiz. Bunu yöntemleri nasıl olacak hangi şekilde yapacağız bir de verilecek olan lisanların  bunun asgari bedel dediğimiz lisans bedeli var. Bunun belirlenmesi için Ulaştırma Bakanlığı kanalıyla Bakanlar Kurulu’na sunacağız, belirlenen bu asgari bedel üzerinden ihaleye çıkılacak. Frekans sınırlı olduğu için girecek firmanın sayısı da belli ona göre firmalar bu kanallardan hangilerini istiyorlarsa onun ihalesini de kazanan firmalar hizmete başlayacak. Bunu ikinci nesil dediğimiz halen kullandığımız cep telefonundan farkı nedir buradaki önemli soru bu. Malum, normal cep telefonunun sadece ses iletmek üzere ve bir de GPRS kanalıyla bazı verileri bilgilerini aktarması mümkün  ama onun da sınırları çok dar, sürekli eş zamanlı yayın akışı yapılamıyor. Oysa bu üçüncü nesil görüntülü telefonlarda hızlı veri akışı olacağı için eş zamanlı canlı yayın izlemeniz mümkün olacak, karşılıklı birbiriniz görerek konuşmanız mümkün olacak.

Spiker : O halde cihazları değiştirmek gerekecek öyle mi?

Hüseyin Edis :  Tabii.

Spiker : Şu anda piyasadaki en gelişmiş teknolojiye sahip cihazlar buna uygun değil.

Hüseyin Edis :  Tüketici bilerek veya bilmeyerek son model diye aldığı bazı cihazlar var. Yaklaşık 300 bin cihaz şu anda üçüncü nesile hazır piyasada cihaz var. Ama bunun üçüncü nesile uygun olup olmadığını bilip bilmediğinden emin değiliz çünkü o hizmeti alamıyor. Yalnız hizmet başladığı an 300 bin abone bundan yararlanacak. Bu hizmetten yararlanmak isteyenler tabii ki cihazları değiştirecekler. İkinci nesil alan üçüncü nesil bir telefon cihazı ile konuşabilecek mi? Bu bağlantılar olacak, yani UMTS ya da üçüncü nesil abonesiyseniz ikinci nesille ses olarak görüşebileceksiniz veya bilgi aktarabileceksiniz. Burada tabii ki veri hızları çok yüksek olduğu için özellikle yoğun veri aktaracak firmalar, kişiler için mobil olarak ve 1.8 ile 8 km arasındaki bir alanda çok hızlı veri aktarmayı sağlayacak.

Spiker : 2007 yılını bekleyeceğiz o zaman bakalım görüntülü cep telefonuyla nasıl bir duygu olacak.

Hüseyin Edis :  Burada sadece ihaleyi yapmak yetmiyor biliyorsunuz, bunun alt yapısının kurulması lazım. Mevcut alt yapı bu hizmeti vermeye yeterli değil. Bu nedenle firmalar üçüncü nesil dediğimiz görüntülü telefon için alt yapı kurmak zorunda. Tabii bunun da bir süreci var, bizim şartlarımız olacak o şartlarında yerine getirilmesi gerekecek.

Spiker : Peki efendim şimdi şu anda 13 Aralık’a kadar kayıt altına alınması gerekiyor cep telefonlarının bu konuyu konuşalım. 13 Aralık’a kadar kayıt altına alınacak neler söyleyeceksiniz?

Hüseyin Edis :  Öncelikle piyasada Kurumumuz tarafından tespit edilen 12 milyon kayıt dışı cep telefonu cihazı var. Bu cihazlardan 12 Temmuz’dan sonra hizmete açılmış olanları bundan yararlanmaları söz konusu değil, bir kere bunun altını çizmekte yarar var. 12 Temmuz’dan önce sisteme girmiş olanlar eğer faturaları varsa kayıt dışı çıkıyorsa, kayıt dışı olup olmadığını nereden öğrenecekler, bizim web sitemizde bununla ilgili bir bilgi bankası oluşturduk. Cep telefonumuzdan *#06# tuşuna bastığımızda telefon ekranında bir IMEI numarası dediğimiz cihazın kendi kimliğini tanıyan bir kimlik numarası çıkacak. Bu numarayı alıp, ister Kuruma gelerek, ister internet üzerinden, ister faksla orada olup olmadığını öğrenecekler, eğer kayıt dışı görünüyorsa telefonları yanlarında faturaları varsa faturalarıyla herhangi bir GSM firmasının şubesine gidecekler, orada bunu 5.-YTL karşılığı kayıt altına aldıracaklar. Tabii burada bir başka sorun var; Bazı telefonlar kayıtlı, faturası da var ama bir bakıyorsunuz aynı numaradan 100 tane var yani klonlanmış diyoruz. Bunu kaçak yoldan makinalarla çoğaltıyorlar. Bunların da kayıt içine alınması için bu dediğimiz yerlere müracaat etmeleri gerekiyor. Yalnız burada telefon cihazında bir yazılım değişikliği gerekecek belki bu klonlama telefonlarda çok az da olsa bir sorun çıkabilecek. Onlara da tüketicinin hazır olması gerekiyor.

Spiker : O zaman yapılması gereken nedir? Bir sorun çıktığı zaman.

Hüseyin Edis :  Yapacağı bir şey yok. Telefon klonlanmış kaçak bir telefon kayıt dışı alınmıştır. Burda tabii önemli olan telefonun ucuz elden edinimi yerine kayıtlı edinim tercih etmek gerekiyor. Uzun vadede tüketicilerin aleyhine ve sonuçta ülke ekonomisinin zararına oluşan bir sistemi, bu uygulama ile sistemle Aralık’tan itibaren tüm sistemi kayıt içine alıyoruz, kayıt dışı olanlar, belgeleyemeyenler veya 5.-YTL yatırıp düzeltilemeyenlerin tekrar kazandırılması mümkün değil onun bilinmesinde yarar var.

Spiker : 13 Aralık son tarih, sizin internet sitenizin adresini de duyuralım. Telekomünikasyon Kurumu’nun internet adresi sevgili seyirciler www.tk.gov.tr bu adrese girerek sayın Edis’in söylediği yolları izleyerek telefonunuzun IMEI numarasını elde ederek 13 Aralık’a kadar gerekli yolları izleyerek telefonunuzu kayıt altına aldırmanız gerekiyor. Numara’nın bulunamadığı durumlar söz konusu olabilir mi? 

Hüseyin Edis :  Cihazın mutlaka numarası çıkar çıkmaması mümkün değil. Ayrıca kısa mesajla da herkese bir duyuru yapacağız gelin telefonunuzu kontrol edin diye ayrıca bu mesaj herkese gelecek.

Spiker : Bu küçük broşürden okudum Kurumunuzun Tüketici Rehberi var. Telekomünikasyon Kurumu’nun Tüketici Rehberi bu broşürde telekomünikasyon iletişimle ilgili her türlü sorun ve tüketici hakları kısaca yer almış sevgili seyirciler Telekomünikasyon Kurumu’ndan ve 7 bölgede Türkiye’nin 7 bölgesindeki Bölge Müdürlüklerinden bu küçük broşürü edinebilirsiniz ve sorunlarınızı bu rehberle önce çözmeye hangi yollarla çözebileceğinizi araştırmaya başlayabilirsiniz. Evet az önce dedik ki açarken konuyu 900’lü hatlar faturalar büyük yük olmaya başlamıştı bu konuda yapılan çalışmalar neler?

Hüseyin Edis :  Efendim buna kısa bir bilgi vermeden önce çok güzel bir tanıtım yaptınız. Bu bizim Tüketici Rehberi dediğimiz rehber tüketicileri ciddi anlamda nelere dikkat etmeleri gerektiği, hakları neler olduğunu anlatan ve tanıtımını yapan güzel bir rehber. Bizim bir Tüketici İlişkiler birimimiz var. Rehberde tüketicinin doğrudan ulaşabileceği telefon numaraları da var. Şikayetlerini oraya etmeleri gerekiyor.

Spiker : Duyuralım mı o numaraları?

Hüseyin Edis :  Tabii. 312 Ankara alan kodu ile 550 52 42 – 550 53 43  Faks olarak da yine Ankara alan kodu 550 52 46 ayrıca sizin verdiğiniz internet adresimiz var www.tk.gov.tr .

Spiker : 312 Ankara alan kodu ile 550 52 42 – 550 53 43 eğer tüketici olarak bir iletişim sorunu yaşıyorsanız aramanız gereken numaralar sevgili seyirciler Telekomünikasyon Kurumu’nun tüketiciye açık hatları bunlar ve faks numarasını da vermemiz gerekiyorsa eğer 550 52 46 numaralı faksı arayarak şikayetinizi iletebileceksiniz. Biz şimdi genel tüketici şikayetlerine geçelim, kısa kısa bahsedelim, çözüm yollarını söyleyelim. 900’lü hatlar demiştim az önce.

Hüseyin Edis :  İsterseniz 900’lü hatlara geçmeden önce bununla ilgili kısa bir bilgi vermek istiyorum. Bizim en çok yoğun kullandığımız hepimizin evinde telefonlar var sabit telefon dediğimiz çok eskiden bildiğimiz telefon, daha sonra da mobil telefonlar cep telefonları da dahil oldu. Temel sorunlardan bir tanesi sizin bilginiz dahilinde olmadan bir fatura geliyor bakıyorsunuz 3 milyar, 2 milyar gibi yüksek faturalar var. Bu konuda yoğun şikayetlerin gelmesi üzerine bu konuları incelemeye aldık, bu şikayetletden bir tanesi 900’lü hatlardı neler yapabiliriz dedik tüketicilerin bunu bilinçli olarak kullanması için. İsteyen varsa girsin bu hizmeti alsın ama bilerek alsın. Sesli mesaj sistemi dediğimiz bir sistem getirdik, siz 900’lü hatlara gireceğiniz zaman 0 900’ü çevirdiğinizde karşınıza bir uyarı geliyor, diyor ki : bu girdiğiniz hat şöyle bir hattır, ücreti yüksek olduğu için ücreti şu kadardır hâlâ devam etmek istiyorsanız  bir tuşa basın. Bu geçen hafta 900’lü hatlarda başladı, bu sesli mesaj devreye girdi. Malum düzenlemeden sonra hemen sistem devreye girmiyor bir teknik alt yapı ihtiyacı doğuyor. 900’lü hatları bu şekilde kontrol altına aldık. Bir başka konu daha çıktı karşımıza mobil telefonlarda da doğrudan numaralar var şunu arayarak sohbet hattı, eğlence hattı gibi hatlar oluştu. Bu da 900’lü hatlar hizmeti kapsamına giriyor. Bu nedenle bunların da düzen altına alınması çalışmaları başlattık. Yalnız bunların bloklarının ayrılması gerekiyor. Bu çerçevede şu anda ilgili GSM firmaları bir çalışma yapıyorlar. Bundan sonra mobil telefonda da dahil girmeye kalksanız örnek 747 diyelim bu numaralar orada da benzer uyarı çıkacak, böylece temel sıkıntı olan bu konuyu daha çok haklarını bilmeyen tüketicimizin haklarını korumaya yönelik yaptığımız güzel bir düzenleme oldukça da şikayetlerin azaldığı sonucu da izliyoruz zaten şikayetler bu konuda ciddi oranda azaldı.

Spiker : İstenmeyen aramaları nasıl engelleyebilir bir tüketici?

Hüseyin Edis :  Normal telefon hattı alırken mutlaka bir sözleşme imzalatıyorlar size bütün abonelere. O sözleşmelerde daha çok böyle karınca duası gibi çok küçücük okunduğu belli değildi. Bu Tüketici Kanunu’ndaki değişiklikle birlikte biz de bunları 12 punto dediğimiz görünebilir okunabilir hale getirttik. Türkiye’de 41 milyon GSM, 19 milyona yakın  da sabit telefon abonesini ilgilendiriyor. Bu çerçevede size verilen sözleşmede bütün hatlarınız kapalı halde size sunuluyor. Size soruluyor hangi hatların açılmasını istersiniz? Şehirlerarası, milletlerarası, 900’lü hat ve GSM kısmında da SMS dediğimiz kısa mesaj hatlarının siz açın demediğiniz sürece hiç kimse size kısa mesaj gönderemiyor.

Spiker : Yeni aboneler için söylüyorsunuz bunu.

Hüseyin Edis :  Yeni aboneler için bu. Eski aboneler ne yapacak? Bu soru var. Her abone istemesi halinde firmasına gidip ben sözleşmemi bu yeni şekliyle yenilemek istiyorum dediği zaman onu bu firma yapmak zorunda.

Spiker : Bunu herhangi bir telekomünikasyon firmasına giderek mi yapacağız.

Hüseyin Edis :  Kendi telefonunuzu nereden aldıysanız hangi firmadan aldıysanız oraya gideceksiniz, ben bu sözleşmemi yeni kurallara göre yenilemek istiyorum, yenilemezse, yenilememesi halinde şu talepte bulunabilir: sözleşmeyi yenilemek istemiyorum ama ben şu hizmetlerden yararlanmak istemiyorum lütfen kapatın diyecek. Eski sözleşmede tüketici aleyhine olan hususlar kaldırılmıştır. Sözleşmeye yönetmelik kapsamı dışında hususlar konsa dahi hukuki olarak hiç bir anlam ifade etmeyecektir. Bu düzenlemeleri de yaptık Tüketici Yönetmeliği’nde. Bizim diğer bir sıkıntımız vardı, o da şuydu : sizin ücretleriniz sürekli değişiyor, ücretlendirmeler artıyor bazen kısalıyor, tüketicinin bundan haberi yok. Faturasında bakıyor ki fiyatlar yükselmiş niye diye araştırdığında karşısına o ücretin arttığı söyleniyor. Yeni düzenlememizde ise bildirim yapmadan evvel en az bir hafta önceden yeni ücretlendirme hakkında bilgi verecek ondan sonra yeni ücretlendirmeye geçecek.

Spiker : Bu yeni ücretlendirmeye itiraz hakkı tabii ki yok değil mi?

Hüseyin Edis :  Siz itiraz etmediğiniz sürece. İtirazınız aboneliğinizin terk edilişinde olur.

Spiker : Evet, son bir iki dakikamız kaldı. Yönetmelikte tüketici lehine yapılan ne tür değişikler kısaca bahsedelim.

Hüseyin Edis :   En çok yoğun şikayet olan bir başka konuda düzenleme yaptık ve sorun çözüldü. Abone terkin problemi vardı. İşletmeci şirketler abonelerini kaybetmek istemedikleri için sizin iptal için müracaatınızı geciktiriyorlardı.  İptaller bazen aylarca sürüyordu. Yeni düzenlemede telefon ettiğiniz andan itibaren hattınız konuşmaya kapatılıyor, on gün içinde yazılı müracaatınız halinde bir hafta içinde de sizin abonelik terk işleminiz tamamlanıyor ve sadece kalıntının gelmesi zorunluluk. Bir başka konu da, telefon aboneliği değiştiriyorsunuz telefon numaranız değişiyor. Bazen zorunlu değiştiriyorsunuz, dostlarınızın telefon değiştirdiğinizden haberi olmuyor size ulaşması sorun oluyor. Eğer talebiniz halinde eski mobil şirketiniz size 60 gün süre ile yeni telefonu anons etme zorunluluğu var, bunu ücretsiz yapıyor. Bu düzenlemeleri de bu çerçevede yaptık. Bu çerçevede daha çok tüketicilerin neler çok sorun olduysa tespit ettiklerimizi ve nelerin sorun  olabileceğini tahmin ederek yönetmeliği hazırladık. Tabii bundan sonra gelişecek sıkıntılara göre de yönetmeliği her zaman değiştirmek mümkün.

Spiker : Peki efendim çok teşekkür ediyoruz katıldığınız için.

Hüseyin Edis :  Ben de bu fırsatı verdiğiniz için size ve TRT’ye çok teşekkür ediyorum.