28.02.2006

SKY TÜRK - EKONOMİ GÜNDEMİ  (*)

İLKİN ÜNDEŞ : 2006 yılında özellikle sektörel bazda hareketler ön plana çıkıyor. Ancak Türkiye’nin en çok konuştuğu sektörlere baktığımızda enerji, telekomünikasyon sektörü en çok konuşulan sektörlerin başında geliyor. Telekomünikasyon sektöründe 2006 stratejileri bu sabah ekonomi gündeminin ilk ana başlığı. Telekomünikasyon sektöründe yaşanan son gelişmeleri ve Kurumun 2006 iş stratejilerini bu sabah Ankara stüdyo konuklarımız ve Akşam Gazetesi Ankara temsilcisi İsmail Küçükkaya ile konuşacağız.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA : Bugün iki önemli konuğumuz var. Türkiye’nin en önemli bağımsız kurullarından bir tanesi olan Telekomünikasyon Kurumu Başkanı Dr. Tayfun Acarer ve Kurul 2. Başkanı Sayın Galip Zerey. Kendileriyle telekomünikasyon sektöründeki gelişmeleri, sektörün beklentilerini, hedefleri, stratejileri konuşacağız. Önemli gelişmeleri tartışmaya açacağız. İzin verirsen ben önce konuklarıma birkaç soru sorayım İlkin. Daha sonra beraber sorularımızı yöneltiriz. Efendim hoşgeldiniz. Telekomünikasyon sektörü ekonominin can damarı. Gelişmiş ülkelere baktığımız zaman da gerçekten Telekomünikasyon sektörüne yatırım yapan ülkelerin ekonomileri kalkınabiliyorlar. Bu çerçevede önce 2006 yılında neler yapacağınızı kısaca genel hatlarıyla vizyonunuz anlamında bir anlatırsanız sonra sorularımıza geçelim.

DR. TAYFUN ACARER : Tabi İsmail Bey. Öncelikle tabi 2006 yılı çok yoğun geçen 2005 yılından sonra aynı tempo ile belki de daha da artarak devam edecek bir yıl olacak diye düşünüyorum. Tabi ki öncelikle yeni nesil sistemler. Bu şu anda tüm dünyadaki telekomünikasyon sektöründe de en güncel konu Türkiye’de de son derece güncel. Yeni nesil sistemler dediğimiz  3. nesil dediğimiz telefonlar artı wimax dediğimiz daha geniş bantlı çok hızlı iletişim sistemleri. Tabii bu arada  mevcut sistemlerin de denetimleri konusu var özellikle baz istasyonlarının geçen sene  ikinci altı aylık dönemde çok yoğun bir tempoyla çok büyük ölçüde Kati  Güvenlik Sertifikalarını verdik. Şimdi bu sene aynı tempoyla buna devam edeceğiz. Artı tabi yine radyo televizyon vericilerinin denetimi bizim için çok önemli. Bu arada yine GSM sektöründeki hizmet kalitesinin geliştirilmesi ve kapsama alanının artırılması yine öncelik verdiğimiz konuların başında geliyor. Bu arada bildiğiniz gibi  medya sektörünü yakından ilgilendiren sayısal yayıncılık gündemde. Burada da Telekomünikasyon Kurumu büyük bir görev üstlenmiş durumda. Onunla ilgili çalışmalarımızda hızla devam ediyor. Bu temponun  2006’da aynı şekilde devam edeceğini düşünüyorum.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA : Yeni nesil’i biraz açabilir misiniz? 3G ile ilgili olarak çalışmalar. Çünkü sektörün bu konudaki hazırlıkları anladığım kadarıyla olanca hızıyla devam ediyor. Siz de önceliklerinizi ortaya koydunuz ve bu konuda hazırlıklar sürüyor. Kısaca onu da anlatabilir misiniz?

DR.TAYFUN ACARER :  Şimdi 3G şu anda telekomünikasyon sektöründe dünyadaki en popüler konu. Pek çok ülkenin ilgilendiği bir konu. Türkiye de bana göre tam zamanında giriyor 3G. Daha önceki yıllar bildiğiniz gibi bir takım örnekler yaşandı, kötü örnekler yaşandı ve özellikle maddi açıdan çok ciddi kayıplar meydana geldi. Türkiye bunları yaşamadı ve 3G bana göre en uygun zamanda girdiği için diğer ülkelerde edinilen tecrübeleri görerek en doğru uygulama şeklini belirleyecek. Bu konuda biz raporumuzu hazırlıyoruz. Tabi bu konudaki nihai kararı siyasi otorite verecektir. Biz bilgilerimizi sunacağız ki bununla ilgili de çalışmalarımız devam ediyor. Sayın Bakanımız dün akşam Kurumumuzda yaklaşık 5 saatlik bir brifing aldı.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA : Bu konuyla ilgili mi?

DR.TAYFUN ACARER : Ağırlıklı olarak bu konuyla ilgili. Yeni nesil sistemlerle ilgili. Buradaki, sürenin nasıl olacağı, kaç operatörün katılacağı frekans bantları belki lisans bedelleri. Bütün bunlar geniş bir şekilde bilgi olarak Sayın Bakan’a sunuldu.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA : Orada vizyonunuz nedir efendim? Hani mümkün olduğunca yüksek lisans  bedeli mi almak yoksa tüketici için. Çünkü bu önemli bir strateji kararı gerektiriyor galiba. 

DR.TAYFUN ACARER  : Şimdi burada belki bu konunun en önemli sorusu bu. Çok yüksek lisans bedellerinin alındığı ülkeleri gördük.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA : Hüsran.

DR.TAYFUN ACARER : Hüsran bizde de yaşandı. Burada en optimal rakamı yakalamak lazım. Yani alınabildiğince yüksek bedel fakat bu bedel bu ihaleyi alan firmayı maddi olarak zaafiyete uğratmayacak miktarda olmalı. Ayrıca bu neticede tüketiciye de maddi olarak olumsuz şekilde yansımayacak bir bedel olmalı.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : İşte buradaki denge çok önemli.

DR.TAYFUN ACARER  : Denge çok önemli. Çünkü lisans bedeli çok yüksek alındığında bu bedeli veren işletmeci dönüyor neticede tüketiciden alıyor. Yani buradaki en optimum noktayı bulmamız lazım.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : Kaç lisans söz konusu olabilir?

DR.TAYFUN ACARER  : Genelde tüm bu ülkelerdeki uygulama mevcut GSM lisanslarına artı bir veya artı iki ama genelde artı bir oluyor.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : Anladım efendim. Evet Galip Bey size dönelim siz de Sayın Başkan ile birlikte önemli işlere imza atan ekibin içindesiniz. Telekomünikasyon Kurumu gerçekten benim de yakın olarak takip ettiğim kuruluşundan beri önemli kurumlardan bir tanesi. Bütün personel gerçekten fedakarca çalışıyor. Sektörü düzenliyorsunuz. Son derece önemli. Şimdi bir taraftan da cep telefonuna bakıyoruz. Artık hayatımızın önemli bir parçası haline gelmiş. Kapsama alanı ile ilgili olarak çalışmalar var. Bunları bir anlatabilir misiniz bize?

GALİP ZEREY  : Kapsama alanı 2005 yılı programımızda bizim önemli konularımızdan biriydi. Özellikle ikinci 6 ayda bu konuda çok yoğun çalışmalar yaptık. 2006 yılı programımızda da bu yoğunluğu devam ettireceğiz. Biliyorsunuz, hizmet kalitesi  çok önemsediğimiz bir konu ve cep telefonu kullanıcılarının kaliteli hizmet almasını, rahat görüşme yapmasını takip ediyoruz. Bu anlamda baz istasyonlarının kapsama alanlarını da denetleme ekiplerimiz sürekli denetliyorlar. Bazı özel durumlar var, örneğin ormanlık alanlar, örneğin askeri alanlar, sınır boyları, sınır bölgeleri, bu bölgelerde ve sit alanlarında bazı zorluklar var. Bu zorlukları GSM operatörleriyle beraber işbirliği yaparak aşmaya çalışıyoruz. Denetlemelerimiz geçen yılın ikinci 6 ayında epeyce yoğunlaşmıştı. Aynı tempoda bu yıl da devam edeceğini düşünüyoruz. Hizmet kalitesini yükseltmeyi ve kapsama alanının artarak %100’lere yaklaşmasını hedefliyoruz.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA   : Evet, bu son derece önemli. Sayın Başkan, Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’ın önemli bir vizyonu var aslında hepimizin paylaştığı. Sayın Binali Yıldırım diyor ki: Sektörün üzerindeki vergi yükü çok ağır ve bunun 2006 yılında kaldırılması için Maliye Bakanı ile görüşeceğini 2005’te birkaç kere söylemişti, bizim yayınımızda da aktarmıştı. Fakat, dün de gazetelere bir baktık, bir vergi daha konuluyor, çevre vergisi ile ilgili. Bu doğru mu efendim, bu haberler?

DR.TAYFUN ACARER   : Türkiye telekomünikasyon sektöründe vergi yüksekliği alanında dünyada bir numara.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : Bir numara değil mi maalesef ? % 60’larda galiba?

DR.TAYFUN ACARER   : % 60 civarında, bunun düşürülmesiyle ilgili siyasi otoritenin ciddi çalışmaları var. Bu konuda bir çalışma grubu var. Bu çalışma grubu nihai raporunu Mart ayı içinde tamamlayıp Sayın Ulaştırma Bakanı’na sunacak. Bu vergi yükünün düşürülmesi gerçekten artık bir vizyon haline geldi, bir hedef haline geldi. Biz o nedenle bununla ilgili bütün alt yapıyı, dünyadaki değişik örnekleri rapor halinde sunuyoruz. Bu vergi yükü aslında düşürüldüğünde dünyadaki birçok ekonomide gördük, milli ekonomide de ciddi artışlar oluyor, bu makul bir seviyeye indirildiğinde tahmin ediyorum telekomünikasyon sektöründeki hızlı gelişim daha artacaktır.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : Peki bu yeni vergi de olacak mı?

DR.TAYFUN ACARER: O konuyla ilgili bize resmi bir şey gelmedi. Ama, her an  siz bunu takip ediyorsunuz.

GALİP ZEREY   : Her abone başına ayda 1 YTL konusu mecliste biliyorsunuz, mecliste bu konuda girişimlerimiz de devam ediyor, diğer GSM operatörleri de hükümet nezdinde girişmelerine devam ediyorlar. Yani, bizim gönlümüzden geçen şey: Ayda 1 YTL çevre vergisinin olmaması.

DR.TAYFUN ACARER: Tabi, çünkü zaten vergiler çok yüksek.

GALİP ZEREY   : Çok yüksek, % 60- % 63 vergi oranı var. Biliyorsunuz  dünyada telekomünikasyon sektöründeki vergi yüksekliği olarak 2. sırada Uganda var o da % 30. Biz % 60 küsürüz. Dolayısıyla bu çevre vergisiyle olmaması bizim gönlümüz arzu ediyor, fakat meclisin vereceği bir karardır. Ona da saygı duyarız.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : Bu arada sevgili İlkin’in programı, Evet İlkin, söz sende,

İLKİN ÜNDEŞ : Evet, teşekkürler aslında genel anlamda ilk yenilikleri siz konuştunuz ama, özellikle izleyicilerimizin merak ettiği birtakım gelişmeler var; bu 2006 iş planı içinde yer alan: Mesela kabul etmeyen gizli numarayla aranmayacak, kişi arayan gizli numaraların kendisine ulaştırılmamasını isteyebilecek, bununla ilgili çalışmalar ne zaman tamamlanacak acaba, aynı zamanda bir operatör aslında abonesinin numarasını değiştirmeden başka bir operatöre geçebilecek, bu da önemli bir gelişme, bunlarla ilgili çalışmaların 2006 sonunda tamamlanıp devreye girmesi bekleniyor mu?

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : Başkanım buyurun, bu gizli numara özellikle arandığı zaman numara gözükmeyecek cep telefonunuzda bunu önleyeceksiniz galiba?

DR.TAYFUN ACERER   : Bununla ilgili bir çalışma başlatıldı, tüketici haklarına ilişkin mevzuatımızda iki tane ilginç ifade var bir tanesinde diyor ki,  isteyen numarasını gizleyerek gönderebilir  bu hakka sahiptir; ikincisinde de aranan da numarayı görme hakkına sahiptir deniyor. Şimdi aslında birbirine zıt bu iki hakkı dakorumamız lazım. Bununla ilgili GSM işletmecileriyle görüşüyoruz. Yalnız şu anki mevcut teknik alt yapıda özellikle GSM santrallerinde sorun var yani siz şu anda bana gelen tüm gizli aramaların numaralarını ben görmek istiyorum  diyemiyorsunuz. Santrallerin teknolojik özellikleri açısından bu mümkün değil o yüzden olayın iki yönü var bir tanesi hukuksal tarafı ki o konu inceleniyor fakat asıl önemli tarafı teknik altyapı. Bu konuda GSM operatörleriyle daha önceden de görüşüldü bir süreç verildi bu süreç başladı yaklaşık en geç bir buçuk yıl içersinde santrallerin, sistemlerin buna uygun hale getirilmesi istendi bu konuda mutabakatımız var, fakat teknolojideki daha hızlı bir gelişme olduğu takdirde operatörlerin bunu daha öne çekeceklerini düşünüyorum.

Aslında burada bir başka husus daha var özellikle Türk Telekom’un  eski tip X-Bar santrallerinden santrallerinden numara gönderme olanağı olmadığı için GSM operatörlerinde bu konu çözülse bile,  X-Bar santrallerde bu olayın çözülmesi gerekiyor. Yani olayın aslında teknik tarafı oldukça karmaşık ve zor ama gelişen teknoloji içerisinde pek çok sorun rahatlıkla çözülebilir bu nedenle ben biraz süre lazım diyorum 2006’nın sonuna doğru bu olay iyice netleşecek.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : Anladım, ben hemen şunu da sormak istiyorum eğer mümkünse şimdi yine değişikliklere baktığımızda mesela telefon dinleme sürecine baktığımızda Telekomünikasyon  İletişim Başkanlığı dinlemenin yapıldığı yer olmayacak bundan sonraki süreçte sanırım sadece  hukuki prosedürünü düzenleyecek bu noktada yeni bir düzenleme var. Uzak Mesafe Telefon Hizmeti alanlarında aynı zamanda Türk Telekom’a eş değer sabit telefon hizmeti sunacak. Bunlarla ilgi yeniliklerde direkt devreye girecek mi acaba? Evet efendim çok önemli bir soru daha bu telefon dinleme ile ilgili özetle yeni kurulan birimle ilgili bir açıklamanız ne, nasıl son durum?

DR.TAYFUN ACERER   : İletişim Başkanlığı ile ilgili kullanılan ifade tamamen doğru burası dinlemenin yapıldığı bir yer değil altını çizerek söylüyorum burası, yapılacak dinlemelerin tamamen hukuksal zeminde olması konusunda karar veren bir yer olacak. Dinlemeyi yapacak birim özellikle mahkeme kararı ile beraber İletişim Başkanlığından onay alacak ve bu onay çerçevesinde dinleme gerçekleştirilecek çok acil durumlarda dinleme  yapılabilir fakat bununla ilgili 24 saat içersinde yine mahkeme kararının getirilmesi gerekiyor aksi takdirde yapılan dinlemeye ilişkin tüm kayıtların imha edilmesi gerekiyor kanuna göre.

Özetlersek İletişim Başkanlığı fiili olarak dinlemenin yapılacağı yer değildir, hukuksal çerçevede dinlemenin denetleneceği bir yerdir.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : Hukuki olarakta önemli bir eksikliği gideriyor. Galip bey bir şey daha soracağım bilmiyorum vaktimiz var mı ama sevgili İlkin müdahale eder eminim, şimdi sektör liberalleşiyor ama bir taraftan sektörün içerisinden şikayetlerde geliyor bu yeni firmalardan özellikle orada ki son durum nedir? Hani tam liberalleşmeye  ne zaman biz geçebileceğiz?

GALİP ZEREY   : Telekomünikasyon Kurumu mevzuatına göre şu an tam liberalleştik diyebiliriz fakat bir geçiş süreci yaşadığımız da bir gerçek bunu kabul etmek lazım. Bu  liberalleşmenin  geçiş süreci devam ediyor, sürecin çok uzun sürmemesine gayret ediyoruz, bizim asıl görevimiz bu. Şu noktaya da dikkat etmekte yarar var: Telsimin Vadofone satılması sonrası ve Türk Telekom’un % 55’lik hissesinin Oger Telekom’a satılması sonrası - büyük çapta özelleşti diyebiliriz  sadece Türk Telekom’da  % 45 devlet hissesi kaldı - bir de sektörümüzde uzak mesafe telefon işletmecileri var dolayısı ile bizim mevzuatımıza göre bu konu geçiş sürecinde biz takip ediyoruz.

İLKİN  ÜNDEŞ : Sayın Acarer'de Türk Telekom’un alt yapısı ile ilgili olarak özellikle Oger Telekom’un  Türk Telekom'un alt yapı mülkiyetine şerh koyması hukuksal bir konu açıklaması geldi kendilerinden  biz de yazılı itirazda bulunduk dediler konu ile ilgili son bir mesaj alabilirsek sevinirim.

DR.TAYFUN ACARER   : Bu konu gerçekten hukuksal bir konu, konu yargıya intikal etmiş durumda. İmzalardan sonra imtiyaz sözleşmesinde Oger Telekom’un bir şerhi vardı biz de bu şerhe karşı yazılı olarak karşı görüşümüzü bildirdik, konu hukuksal bir konu ben bu konuda fazla bir detaya girmek istemiyorum.

İSMAİL KÜÇÜKKAYA  : Peki efendim çok teşekkür ediyorum her ikinize de başka bir programda yine detaylı olarak sektörün önündeki engelleri ve sizin stratejilerinizi konuşmaya devam edeceğiz çok teşekkür ediyorum.      

DR.TAYFUN ACARER : Biz teşekkür ederiz.

(*) Konuşma metni yazı diline çevrilirken, tekrarların, konuşma diline ait sözcüklerin çıkarılması gibi düzeltmeler yapılmıştır.